fbpx

Kiedy chore ciało wpływa na psychikę. Jak inne schorzenia oddziałują na stan głowy? [LISTA BADAŃ]

Nie od dziś wiadomo, że ciało i umysł wzajemnie na siebie wpływają – każda z chorób, która nas dotyka, ma zatem zarówno swój psychologiczny, jak i fizyczny wymiar. Zaburzenia psychiczne łączą skomplikowane zależności z innymi problemami zdrowotnymi – mogą być czynnikiem ryzyka lub wczesnym objawem innych chorób, ale zależność ta jest dwustronna i czasem to choroby somatyczne przebiegają wraz z wtórnymi objawami natury psychicznej.
choroby fizyczne
Anna Trojanowska

Anna Trojanowska

Psychodietetyczka, dietetyczka kliniczna

Umów wizytę online

Organizm człowieka jest niezwykle skomplikowaną i splątaną maszynerią – zarówno choroby ciała, jak i zaburzenia psychiczne to wypadkowa wielu czynników, nie tylko biologicznych, ale również psychospołecznych. Każdy z tych czynników może wywołać reakcję, której wynik finalnie zaobserwujemy jako niepokojący nas objaw.

Czarna strona postępu

Nowoczesność zapewniła nam szybszy rozwój medycyny, zwiększyła oczekiwaną długość życia i znacznie ułatwiła dostęp do nowych technologii. Jednak tak, jak nie ma światła bez ciemności, tak zmiana zawsze niesie za sobą różnorodne konsekwencje. Trudno nie zauważyć, że postęp, z którego jesteśmy jako ludzie tak dumni, wiąże się z kosztem w postaci zmian stylu życia – a te nie pozostają przecież bez wpływu na nasze zdrowie psychiczne.

W społeczeństwach zachodnich siedzący tryb życia stał się codziennością, a jakość diety uległa znacznemu obniżeniu w porównaniu do wcześniejszych pokoleń. Dodajmy do tego brak odpowiedniej higieny snu, nadużywanie substancji psychoaktywnych czy czynniki psychospołeczne, takie jak rywalizacja w życiu zawodowym, presja, izolacja społeczna i osłabione relacje intymne z członkami rodziny.

Wynikiem tego równania jest niestety coraz częściej zakłócone funkcjonowanie organizmu – zarówno fizyczne, jak i psychiczne.

Psychospołeczne pokłosie pandemii

Ostatnich kilkanaście miesięcy i funkcjonowanie w rzeczywistości pandemicznej dotknęły nas w sposób, którego nikt nie mógł przewidzieć – radykalnie zmieniły się nasze codzienne nawyki i styl życia. Dystans społeczny, izolacja, stres, strach o zdrowie swoje i naszych najbliższych, dodatkowa presja, utrudniony dostęp do pomocy lekarskiej – to bardzo wiele do uniesienia dla przeciętnego człowieka.

Może i w Twoim przypadku to właśnie moment, w którym podejmujesz refleksję nad własnym zdrowiem. Być może martwisz się o to, że Twój brak apetytu, apatia, problemy ze snem, niewytłumaczalne i pojawiające się znikąd napady lęku, ciągłe zmęczenie i wrażenie, że nic Cię już nie cieszy, to coś więcej niż tylko chwilowy spadek formy.

Wiedz, że wielu_e z nas ma takie myśli.

Zazwyczaj zakładamy, że lęki, obniżenie nastroju i ogólne pogorszenie funkcjonowania są wynikiem zaburzeń psychicznych – w końcu to miałoby największy sens i wydaje się całkiem logiczne. No bo niby w jaki sposób to, co się dzieje w naszej głowie, może być rezultatem tego, przez co przechodzi ciało?

Chociaż w niektórych przypadkach objawy opisane wyżej mogą faktycznie świadczyć o problemie natury psychicznej, przed postawieniem diagnozy warto wykluczyć inne schorzenia – po prostu, aby być pewnym_ą, że to, przez co przechodzimy, nie jest skutkiem niewykrytej choroby somatycznej.

Uwierz, że czasami objawy zaburzające nasze samopoczucie psychiczne i powodujące problemy, z którymi trudno nam się zmierzyć, mogą być swego rodzaju skutkiem ubocznym choroby związanej z naszym ciałem.

Po pierwsze: niedobory żywieniowe

Niewłaściwe żywienie prowadzi nie tylko do otyłości i związanych z nią chorób, ale także do poważnych w skutkach niedoborów – niskie spożycie warzyw i owoców może powodować niedobory witamin i minerałów, a także niedostateczną podaż antyoksydantów i folianów o potencjale przeciwzapalnym.

Szczególnie niedobory witamin B1 i B12 odpowiadają za objawy takie jak męczliwość, senność, osłabienie, trudności w skupieniu uwagi, a w niektórych przypadkach nawet zespoły psychotyczne o charakterze urojeniowym.

Po drugie: choroby układu krążenia

Gdy praca serca jest w jakikolwiek sposób zaburzona, odbija się to natychmiast na funkcjonowaniu mózgu. Choroby krążenia to również ryzyko niedotlenienia, co może mieć swoje poważne konsekwencje psychiatryczne.

Jeżeli odczuwasz zaburzenia rytmu serca połączone z dusznościami i lękiem, warto wykonać podstawową diagnostykę kardiologiczną – EKG, Holter, echo serca, ważna jest również kontrola ciśnienia krwi. Jeżeli leczysz się na nadciśnienie, przeczytaj ulotkę stosowanych leków –  niektóre środki obniżające ciśnienie mają potencjał depresjogenny.

Choroby układu sercowo-naczyniowego są dodatkowo znacząco powiązane z ryzykiem wystąpienia depresji, co może być związane również z niską aktywnością fizyczną. Ostatnie utrudnienia w korzystaniu z siłowni, a przez moment nawet w korzystaniu ze zdrowego ruchu na świeżym powietrzu, wpłynęły niestety negatywnie na zdrową pracę naszego serca.

Siedzący tryb życia wywołany w wielu przypadkach przejściem na pracę zdalną to również zwiększone ryzyko otyłości, a tym samym wystąpienia choroby sercowo-naczyniowej.

Po trzecie: choroby układu trawiennego

Stan psychiczny i funkcjonowanie układu trawiennego są ze sobą ściśle związane. Nie powinno to być dla nikogo większym zaskoczeniem – któż z nas przed ważnym egzaminem nie odczuwał dolegliwości z tej strony? Warto wiedzieć, że istotną rolę odgrywa tu przede wszystkim wątroba – to ona odpowiada za metabolizm toksyn i utrzymywanie stanu równowagi organizmu.

Nieprawidłowości w funkcjonowaniu wątroby odbijają się więc na czynności układu nerwowego oraz na stanie psychicznym.

Tzw. panel wątrobowy to grupa badań pozwalających ocenić funkcjonowanie tego organu i obejmuje pomiary stężenia aminotransferazy alaninowej (ALAT), aminotransferazy asparaginianowej (ASPAT), gamma-glutamylotranspeptydazy (GGTP), fosfatazy alkalicznej (ALP) oraz oznaczenie stężenia bilirubiny.

Jeżeli przechodzimy przez trudny dla nas emocjonalnie czas i jesteśmy zaniepokojeni naszymi objawami, niekiedy może się to wiązać również z nadużywaniem alkoholu, co jest szczególnym wskazaniem do zaopiekowania się naszą wątrobą i sprawdzenia jej stanu.

Po czwarte: cukrzyca

W etiopatogenezie tej choroby kluczową rolę odgrywają nie tylko czynniki genetyczne i biologiczne, ale również psychospołeczne – przez niektórych autorów cukrzyca jest wręcz zaliczana do zaburzeń psychosomatycznych. Zaniedbana dieta, siedzący tryb życia, związane ze stresem wysokie spożycie wysokoenergetycznych przekąsek o wysokim indeksie glikemicznym – to wszystko może prowadzić do rozwoju cukrzycy typu II. Może się ona objawiać m.in. zmęczeniem i apatią, wahaniami nastroju, bólami głowy, skurczami nóg, czy zaburzeniami widzenia.

Podstawowe badania w diagnostyce cukrzycy obejmują oznaczenie poziomu glukozy we krwi na czczo, wykonanie testu obciążenia glukozą, czy oznaczenie poziomu hemoglobiny glikowanej we krwi.

Po piąte: choroby układu wewnątrzwydzielniczego

Czynność wydzielnicza tarczycy ma duży wpływ na stan psychiczny człowieka – jej nadczynność może objawiać się chwiejnością emocjonalną, wewnętrznym niepokojem, bezsennością, impulsywnością i porywczością, trudnościami w skupieniu uwagi, a w ciężkich przypadkach prowadzi niekiedy do wystąpienia zespołów psychotycznych.

W niedoczynności tarczycy możemy natomiast odczuwać duże zmęczenie, zmniejszony apetyt, bóle mięśni, problemy z pamięcią, czy spowolnienie psychoruchowe.

Aby ocenić czynność tarczycy, wykonuje się tzw. panel tarczycowy, który jest badaniem krwi obejmującym oznaczenia – TSH, FT4, FT3, anty-TPO, anty-TG. Badania te pozwalają wykluczyć zarówno zaburzenia w czynności wydzielniczej tarczycy, jak i związanych z tym chorób o podłożu autoimmunologicznym, jak np. Hashimoto.

Po szóste: zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej

Elektrolity są niezbędne do życia, regulują pracę serca i układu nerwowego, biorą udział w procesie dostarczania tlenu do tkanek, pomagają w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej. Zaburzone stężenia elektrolitów mogą prowadzić do osłabienia i zaburzeń ze strony układu nerwowego prezentujących się jako nadmierne uczucie senności i zmęczenia.

Niedostateczna podaż wapnia z pożywieniem może prowadzić do hipokalcemii. Z kolei hipokalcemia, hiperkalcemia i inne zaburzenia elektrolitowe mogą powodować objawy natury psychicznej. Aby ocenić stan gospodarki wodno-elektrolitowej wykonuje się jonogram – badanie pozwalające określić poziom elektrolitów w osoczu: sodu (Na+), potasu (K+), wapnia (CA2+), magnezu (Mg2+), jonów chlorkowych (Cl-), jonów fosforanowych.

Ciało i psychika – system naczyń połączonych

Ludzkie ciało i psychika to naczynia połączone. Jak ogłosiło WHO: there is no health without mental health, nie ma zdrowia bez zdrowia psychicznego. Pandemia znacząco zmieniła nasze życie, całkowicie normalne jest więc wychodzenie z niej przy odczuwalnym obniżeniu nastroju, z towarzyszącymi lękami i obawami o to, co dalej.

Zmieniły się nasze nawyki żywieniowe, wzrosło spożycie żywności przetworzonej, a spadło owoców i warzyw. Należy pamiętać, że zmiany masy ciała to nie tylko ewentualne choroby związane z otyłością, ale także nasze samopoczucie i samoocena, które przekładają się również na nasz stan emocjonalny i równowagę psychiczną.

Zdrowie jest najważniejsze

Kontrola naszego stanu zdrowia – zwłaszcza w sytuacji tak wyjątkowej jak pandemia, gdy utrudniony był dostęp do opieki lekarskiej i podstawowych badań – jest niezwykle ważnym aspektem dbania o siebie i wyrażania miłości do siebie – do ciała i do psychiki, które w tym trudnym i wymagającym czasie obarczone były wyjątkowo dużym ciężarem.

Znajdźmy na to przestrzeń, zwracając się jednocześnie ku zadbaniu o higienę naszego życia codziennego – dietę, aktywność, sen i czas dla siebie. Pamiętajmy też, że żaden powód i żaden stan psychiczny, którego doświadczamy, nie jest zbyt błahy, by zgłosić się po pomoc. Bo Ty jesteś najważniejszy_a.

Share on facebook
Udostępnij
Share on twitter
Prześlij
Share on linkedin
Szeruj

Bibliografia

  1. Simkhada, P., Mahato, P., Tamang, P., Teijlingen, E.V., Shahi, P. (2020). The role of health promotion during the covid-19 pandemic. Journal of Health Promotion. 20(8), s.1-4.
  2. Jayawardena, R., Misra, A. (2020). Balanced diet is a major casualty in COVID-19. Diabetes & Metabolic Syndrome. Clinical Research & Reviews. 14(5), s. 1085-1086.
  3. Di Renzo, L., Gualtieri, P., Pivari, F., Soldati, L., Attinà, A., Cinelli, G. i in. (2020). Eating habits and lifestyle changes during COVID-19 lockdown: an Italian survey. Journal of Translational Medicine. 18(1), s. 229.
  4. Stanton, R., To QG, Khalesi, S., Williams, S.L., Alley, S.J., Thwaite, T.L., i in. (2020). Depression, anxiety and stress during covid-19: associations with changes in physical activity, sleep, tobacco and alcohol use in australian adults. International Journal of Environmental Research and Public Health. 7(11), s. 4065.
  5. Lipowski, Z.J. (1975). Psychiatry of somatic diseases: Epidemiology, pathogenesis, classification. Comprehensive Psychiatry. 16(2), s. 105–24.
  6. Prince, M., Patel, V., Saxena, S., Maj, M., Maselko, J., Phillips, M.R., i in. (2007). No health without mental health. The Lancet. 370(9590), s. 859-877.
  7. Isaac, M.L., Larson, E.B. (2014). Medical conditions with neuropsychiatric manifestations. Medical Clinics of North America. 98(5), s. 1193–208.
  8. Welch, K.A., Carson, A.J. (2008) When psychiatric symptoms reflect medical conditions. Clinical Medicine. 18(1), s. 80-7.
  9. Bilikiewicz, A. (2006). Psychiatria: podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
  10. Dembińska-Kieć, A., Naskalski, J.W., Solnica, B. (2018). Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. Wrocław: Edra Urban & Partner.

Artykuł powstał w ramach akcji psychoedukacyjnej Pandemiczny Serwis Zdrowotny, na czele której stoją dwie największe platformy online w Polsce oferujące dostęp do zweryfikowanych specjalistów zdrowia psychicznego: Wellbee oraz Twój Psycholog. 

Pandemiczny Serwis Zdrowotny to przegląd naszego zdrowia psychicznego. Tak jak u mechanika sprawdzamy silnik, czy hamulce naszego samochodu, tak podczas naszej akcji na warsztat bierzemy te obszary zdrowia psychicznego, które w trakcie pandemii zostały poddane kryzysom tj.: relacje, zdrowie fizyczne, wpływ psychiki na ciało i zdrowie seksualne.

zdrowiepopandemii.pl to przestrzeń, gdzie każdy, kto potrzebuje pomocy, może się rozgościć i zaczerpnąć wiedzy, zdobyć narzędzia do samodzielnej pracy lub odszukać miejsca i ludzi, którzy gotowi są pomóc.

Sprawdź najnowsze artykuły na blogu:

Może Cię również zainteresować: